ഭൂ അലി ഷാ ഖലന്ദർ: സൂഫിസത്തിന്റെ പ്രേമസുഗന്ധം

ജവാഹിർ മഞ്ചേശ്വരം

വോയിസ് ഓഫ് മഞ്ചേശ്വരം

സൂഫി പാരമ്പര്യത്തിന്റെ മഹത്തായ വ്യക്തിത്വങ്ങളിലൊന്നാണ് ഷൈഖ് സയ്യിദ് ശരഫുദ്ദീൻ ബു അലി ഷാ ഖലന്ദർ. 1209-ൽ ഇറാനിലെ ഗഞ്ചക് (അല്ലെങ്കിൽ ഇറാഖ് അജമി) പ്രദേശത്ത് ജനിച്ച അദ്ദേഹം, ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആത്മീയ ചരിത്രത്തിൽ അനശ്വരനായി നിലകൊള്ളുന്നു. സയ്യിദ് വംശജനായ ബു അലി ഷാ, പിതാവ് സയ്യിദ് അബ്ദുൽ റസാഖിന്റെ മാർഗനിർദേശത്തിൽ ഇസ്ലാമിക പഠനങ്ങൾ നേടി, പിന്നീട് ഖലന്ദറി സമ്പ്രദായത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. ഇറാനിലെ സൂഫി പശ്ചാത്തലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മീയ യാത്രയ്ക്ക് അടിത്തറയൊരുക്കി, ജലാലുദ്ദീൻ റൂമി പോലുള്ള മഹാന്മാരുടെ സമകാലികനായിരുന്നു.

13-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ കാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ബു അലി ഷാ, ഖ്വാജ ഖുത്ബുദ്ദീൻ ബക്തിയാർ കാക്കിയുടെ ശിഷ്യനായി. ഹരിയാനയിലെ പനിപത്തിൽ തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ചെലവഴിച്ചു, ചിനാബ് നദിയിൽ 36 വർഷം ജലത്തിൽ നിന്ന് തപസ്സ് ചെയ്തു. ഈ അസാധാരണമായ ഇബാദത്ത് “ബു അലി” (ഇമാം അലിയുടെ സുഗന്ധം) എന്ന പേര് നേടിക്കൊടുത്തു. ദില്ലിയിലെ ഖുതുബ് മിനാറിനടുത്ത് 20 വർഷം താമസിച്ച്, ഹിന്ദു-മുസ്ലിം-സിഖ് സമുദായങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിച്ചു.

ബു അലി ഷായുടെ സന്ദേശം “വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദ്” (എല്ലാം ഒന്നാണ്) എന്നതാണ്. ദൈവിക പ്രേമം, കരുണ, സഹിഷ്ണുത എന്നിവ പ്രചരിപ്പിച്ചു, ഖലന്ദറി (ലോകവിരക്തി) യും ചിശ്തി (സമുദായ ഐക്യം) സമ്പ്രദായങ്ങളും സമന്വയിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേർഷ്യൻ കാവ്യസമാഹാരം “ദിവാൻ ഹസ്രത്ത് ശരഫുദ്ദീൻ” ദൈവിക പ്രേമത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നു. ഉദാഹരണം: “നിന്റെ സ്നേഹത്തിന്റെ സുഗന്ധം എന്നെ വിളിക്കുന്നു, ഞാൻ എന്റെ ഞാനിനെ മറന്നു, നിന്നിൽ ലയിച്ചു.” പഞ്ചാബി വിവർത്തനത്തോടെ, ഇവ ഖവ്വാലി സംഗീതത്തിന്റെ ഭാഗമായി. നുസ്രത്ത് ഫത്തേ അലി ഖാൻ, അബിദാ പർവീൻ തുടങ്ങിയവർ ഇവ ആലപിക്കുന്നു.

അത്ഭുതകഥകൾ ബു അലി ഷായുടെ ആത്മീയ ശക്തിയെ (കരാമത്ത്) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചിനാബ് നദിയിലെ തപസ്സിനിടെ ഖ്വാജ മുഹ്യിദ്ദീൻ ചിശ്തി, ബാബ ഫരീദുദ്ദീൻ തുടങ്ങിയവർ ആത്മീയമായി സന്ദർശിച്ചു. ജിന്നുകളെ മോചിപ്പിച്ചതും, രോഗികളെ സുഖപ്പെടുത്തിയതും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ഒരു ഹിന്ദു ഗ്രാമവാസിയുടെ മകനെ രക്ഷിച്ച കഥ, മതസൗഹാർദത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്.

1324-ൽ പനിപത്തിൽ വഫാത് പ്രാപിച്ച ബു അലി ഷായുടെ ദർഗ ഖലന്ദർ ചൗക്കിലാണ്. മുഗൾ ജനറൽ മഹബത്ത് ഖാൻ നിർമ്മിച്ചത്, ഹിന്ദുക്കൾ, മുസ്ലിംകൾ, സിഖുകൾ എന്നിവരുടെ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. ഉർസ് (റബീഉൽ-അവ്വൽ മാസം, ഏകദേശം ഒക്ടോബർ 4-6) ഖവ്വാലി, ചന്ദൻ പൂജ, ലന്ഗർ എന്നിവയോടെ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ദില്ലിയിൽ നിന്ന് 90 കി.മീ അകലെ, ട്രെയിൻ/ബസ് വഴി എളുപ്പം എത്താം.

ബു അലി ഷാ ഖലന്ദറിന്റെ പാരമ്പര്യം ലാൽ ഷബാസ് ഖലന്ദർ തുടങ്ങിയവരിലൂടെ തുടരുന്നു. ഇന്ത്യൻ സൂഫിസത്തിന്റെ സമന്വയം, ആധുനിക ഖവ്വാലി ഫെസ്റ്റിവലുകളിലും ബോളിവുഡിലും (എ.ആർ. റഹ്മാൻ) പ്രതിഫലിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം, പ്രേമത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും നിത്യസ്മാരകമാണ്.