തിരുവനന്തപുരം, ഒക്ടോബർ 24, 2025: “അമ്മയില്ലാത്ത ഭൂമിയിലേക്ക് ഞാൻ ഉണർന്നിട്ട് മൂന്ന് ദിവസമായി…” – കോൺഗ്രസ് നേതാവ് രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ ഈ വാക്കുകൾ ഒരു മകന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ നൊമ്പരമാണ്, ഒപ്പം കേരളത്തിന്റെ മനസ്സിനെ കണ്ണീർക്കടലിൽ മുക്കുന്നു. 91 വർഷത്തെ സ്നേഹസമുദ്രമായിരുന്ന ദേവകിയമ്മ, ഒരു ജന്മത്തിന്റെ സ്നേഹവും ഓർമകളും ഹൃദയങ്ങളിൽ അവശേഷിപ്പിച്ച് വിടവാങ്ങി. “ഭൂമിയിലെ എന്റെ പൊക്കിൾക്കൊടി വേർപെട്ടുപോയ വേദന ഇടയ്ക്കിടെ ഇരച്ചുകയറുന്നുണ്ട്,” എന്ന ചെന്നിത്തലയുടെ വാക്കുകൾ വായിക്കുമ്പോൾ, ഏതൊരു ഹൃദയവും തകർന്നുപോകാതിരിക്കില്ല.
ദേവകിയമ്മ – ഒരു മകന്റെ മാത്രമല്ല, ഒരു നാടിന്റെ അമ്മ. 91 വർഷത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ സന്തോഷവും വേദനയും, സ്നേഹവും ത്യാഗവും വിളമ്പി, അവർ യാത്രയായി. പക്ഷേ, അവശേഷിപ്പിച്ച ഓർമകൾ ഒരു കുത്തൊഴുക്കാണ്, ഒരിക്കലും അവസാനിക്കാത്ത തിരമാലകൾ. “ആകാശത്തോളം ഓർമകൾ… തിരയിരച്ചുവരുന്ന ഒരു സ്നേഹസമുദ്രം,” എന്ന് ചെന്നിത്തല എഴുതുമ്പോൾ, ആ ഓർമകളുടെ ആഴത്തിൽ നാം മുഴുകിപ്പോകുന്നു. അമ്മ, ഒരു കരുത്തിന്റെ പർവതമായിരുന്നു – ഉയർച്ചകളിലും താഴ്ചകളിലും ഒപ്പം നിന്ന, കപ്പൽച്ഛേദത്തിൽ അലയടിക്കുന്ന നാവികന്റെ അവസാന ആശ്രയമായിരുന്നു.
വിദ്യാർഥി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ തിരക്കുകളിൽ മുഴുകിയ യൗവനകാലം… അച്ഛന്റെ സ്വപ്നങ്ങളും മകന്റെ വഴികളും ഒരുമിച്ചുപോകാതെ, ഒരു കുടുംബം വേദനയിൽ കുരുങ്ങിയ നാളുകൾ. സ്കൂൾ അധ്യാപകനും മാനേജരുമായിരുന്ന വി. രാമകൃഷ്ണൻ നായരുടെ ഉഗ്രശാസനങ്ങൾക്കും പുത്രസ്നേഹത്തിനും ഇടയിൽ പെട്ടുപോയ ഒരമ്മ, ദേവകിയമ്മ. പത്താം ക്ലാസിൽ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് പ്രതീക്ഷിച്ച മകൻ, വിദ്യാർഥി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കുത്തൊഴുക്കിൽ പെട്ട് ആ സ്വപ്നം വെറും അഞ്ച് മാർക്കിന്റെ വ്യത്യാസത്തിൽ നഷ്ടപ്പെടുത്തി. ഫലപ്രഖ്യാപന ദിനം… അച്ഛന്റെയും ബന്ധുക്കളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും കുറ്റപ്പെടുത്തലുകൾ മഴപോലെ പെയ്തിറങ്ങി. “നിന്റെ ഭാവി നശിപ്പിച്ചു,” എന്ന വാക്കുകൾ മുള്ളുപോലെ കുത്തിനോവിച്ചു. ഹതാശനായ മകന്റെ അരികിലേക്ക് അമ്മ വന്നു. ഒരു മൗന സ്പർശനം, തലയിൽ ഒരു തലോടൽ… “സാരമില്ല, മോനേ,” എന്ന് പറയാതെ പറഞ്ഞ ആ തലോടൽ, മകന്റെ ഊർജം തിരികെ നൽകി. ആ സ്നേഹം മാത്രം മതിയായിരുന്നു, ഒരു ജന്മത്തിന്റെ വേദന മായ്ച്ചുകളയാൻ.
പക്ഷേ, രാഷ്ട്രീയം വിടാതെ മുന്നോട്ടുപോയ മകനോട് അച്ഛന്റെ രോഷം കനത്തു. “വീട്ടിൽ കയറ്റരുത്,” എന്ന ശാസനകൾക്കിടയിൽ, അമ്മയുടെ സ്നേഹം ഒരു കോട്ടയായി നിന്നു. വൈകി വീട്ടിലെത്തുന്ന മകനും കൂട്ടുകാർക്കും വേണ്ടി, അടുക്കളവാതിൽ അവർ തുറന്നുവെച്ചു. നാലഞ്ച് പേർക്കുള്ള ഭക്ഷണം, അവർ വിശന്നിരിക്കുമെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവർ കരുതിവെച്ചു. ആ അമ്മയുടെ മനസ്സ്, ഒരു നാടിനെ മുഴുവൻ തിന്നുകൊള്ളാൻ മതിയായ സ്നേഹമായിരുന്നു.
പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കു മുമ്പുള്ള ഒരു രാത്രി… പ്രീഡിഗ്രി കാലം. രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിനെതിരെ അച്ഛന്റെ ശാസനകൾ അവഗണിച്ച മകനെ, രോഷം പൂണ്ട അച്ഛൻ മുറിയിൽ പൂട്ടിയിട്ടു. “ഒരു നുള്ളുപോലും കൊടുക്കരുത്,” എന്ന കൽപ്പന. വിശപ്പിന്റെ തീയിൽ വെന്തുരുകുന്ന മകൻ, പച്ചവെള്ളം കുടിച്ച് വയറിന്റെ കത്തൽ അടക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ജനാലയ്ക്കരികിൽ ഒരു വളകിലുക്കം. ദേവകിയമ്മ… പാത്രം നിറയെ ചോറും കറികളുമായി, ഇരുട്ടിൽ ജനാലയ്ക്കപ്പുറം നിൽക്കുന്നു. ഉരുളകളാക്കി, അഴികൾക്കിടയിലൂടെ മകന്റെ വായിലേക്ക് വെച്ചുതരുന്നു. ചവയ്ക്കാൻ പോലും നിൽക്കാതെ വിഴുങ്ങുമ്പോൾ, മകന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞൊഴുകി. ഇരുട്ടിൽ, അമ്മയുടെ മുഖം കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, ആ സ്നേഹം മകന്റെ ഹൃദയത്തെ ചുട്ടുപൊള്ളിച്ചു. “ഓർക്കുമ്പോൾ ഇപ്പോഴും എന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നുണ്ട്. അമ്മയറിയുന്നുണ്ടാകും…” – ഈ വാക്കുകൾ വായിക്കുമ്പോൾ, ഏതൊരു മനസ്സും പൊട്ടിക്കരയാതിരിക്കില്ല. ഒരമ്മയുടെ സ്നേഹത്തിന്റെ ആഴം, ആ ത്യാഗത്തിന്റെ വലുപ്പം, നമ്മെ തളർത്തുന്നു.
ദേവകിയമ്മയുടെ വിയോഗം കേരളത്തിന്റെ ഹൃദയത്തെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നു. ഒരു മകന്റെ ഈ കണ്ണീർക്കുറിപ്പ്, സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ആയിരങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തെ തൊട്ടു. “അമ്മ” എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം, ദേവകിയമ്മയുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ നാം വീണ്ടും തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒരു നാടിന്റെ കണ്ണുകൾ നിറയുന്നു, ഒരു മകന്റെ വേദനയിൽ. “അമ്മയറിയുന്നുണ്ടാകും…” – ആ ഓർമകൾ, ആ സ്നേഹം, ഒരിക്കലും മങ്ങാതെ, നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കും.