ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധവും പശ്ചിമേഷ്യയുടെ മാറുന്ന നിലപാടുകൾ: പുതിയ ലോകക്രമത്തിന്റെ വരവ്

ലേഖനം: മഷൂദ് ഷിറീയ
വോയ്‌സ് ഓഫ് മഞ്ചേശ്വരം
തീയതി: 2025 ജൂൺ 16, ഉച്ചയ്ക്ക് 2:03

2025-ലെ പശ്ചിമേഷ്യ ഒരു നിർണായക വഴിത്തിരിവിലാണ്. ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധം, അമേരിക്കയുടെ പിന്തുണയോടെ, മേഖലയുടെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ ഭാവിയെ രൂപപ്പെടുത്തുകയാണ്. ഇസ്രായേലിന്റെ “നരസിംഹ പ്രചണ്ഡ” (2025 ജൂൺ) എന്ന ആക്രമണം ഇറാന്റെ ആണവ-സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾ (നതാൻസ്, ഇസ്ഫഹാൻ) തകർത്തപ്പോൾ, ഇറാന്റെ “നേർവാഗ്ദാനം 3” (100-ലധികം ആളില്ലാ വിമാനങ്ങൾ/ക്ഷേപണാസ്ത്രങ്ങൾ) ടെൽ അവീവിൽ പരിമിത നാശനഷ്ടം വരുത്തി. ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ (സൗദി അറേബ്യ, ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റ്സ്, ഖത്തർ, ബഹ്‌റൈൻ, ഒമാൻ) പിന്തുണ അമേരിക്ക-ഇസ്രായേലിന്റെ വിജയത്തിന് നിർണായകമാണ്. എന്നാൽ, ഭാവിയിൽ ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങൾ അമേരിക്കയുമായി തെറ്റുകയോ, ചൈന-റഷ്യ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഷീതയുദ്ധ ചേരിയിലേക്ക് ചേക്കേറുകയോ ചെയ്താൽ, ഇത് ഇസ്രായേലിന്റെ പതനത്തിനും, അമേരിക്ക-വിരുദ്ധ ചേരിയെ വൻശക്തിയാക്കി പുതിയ ലോകക്രമത്തിനും വഴിയൊരുക്കും. ഈ ലേഖനം, ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധത്തിൽ ഇസ്രായേലിന്റെ വൻ നാശനഷ്ട സാധ്യത, ഗൾഫിന്റെ മാറുന്ന നിലപാടുകൾ, പുതിയ ലോകക്രമത്തിന്റെ രൂപീകരണം എന്നിവ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.

. പശ്ചിമേഷ്യ: വിജയത്തിന്റെ നിർണായക അടിത്തറ

നിലവിലെ നിലപാട് (2025)
ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങൾ നിലവിൽ അമേരിക്കയുമായി ശക്തമായ സൈനിക-സാമ്പത്തിക ബന്ധം പുലർത്തുന്നു. ഖത്തറിലെ അൽ ഉദൈദ്, ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റ്സിലെ അൽ ദഫ്റ താവളങ്ങൾ, രഹസ്യവിവര വിനിമയം, ഇന്ധന വിതരണം എന്നിവ അമേരിക്കയുടെ യുദ്ധ ശേഷിയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. 50,000 കോടി ഡോളറിന്റെ ആയുധ കരാറുകൾ (F-35 യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ, പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ) ഈ സഖ്യത്തിന്റെ ആഴം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ, 2024 ഒക്ടോബറിൽ ദോഹയിൽ നടന്ന ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ-ഇറാൻ യോഗത്തിൽ, ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങൾ “നിഷ്പക്ഷത” പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2025-ലെ അൽ-അഖ്സാ പള്ളി അടച്ചുപൂട്ടൽ, പലസ്തീൻ വിഷയം എന്നിവ മൂലമുള്ള ജനകീയ പ്രതിഷേധം (ബഹ്‌റൈൻ, കുവൈത്ത്) ഈ നിലപാടിന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

ഗൾഫിന്റെ 40% ആഗോള എണ്ണ ഉൽപ്പാദനം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് (20% എണ്ണ വ്യാപാരം), അമേരിക്കൻ താവളങ്ങൾ എന്നിവ അമേരിക്ക-ഇസ്രായേൽ വിജയത്തിന്റെ അടിത്തറയാണ്. എണ്ണ വിപണിയിലെ ഗൾഫിന്റെ ആധിപത്യവും, തന്ത്രപരമായ സ്ഥാനവും യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലത്തെ നിർണയിക്കുന്നു.

അമേരിക്കയുമായുള്ള ഉരസലിന് നിമിത്തമാകുന്ന ചില കാരണങ്ങൾ

പലസ്തീൻ വിഷയം: 2025-ലെ അൽ-അഖ്സാ പള്ളി അടച്ചുപൂട്ടൽ, 2024-25-ലെ ഗാസ ആക്രമണങ്ങൾ എന്നിവ ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ ജനകീയ പ്രതിഷേധം വർധിപ്പിക്കുന്നു. സൗദി, ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റ്സ്, ഖത്തർ എന്നിവയിൽ ഭരണകൂടങ്ങളുടെ നിയമസാധുത ദുർബലമാകാം.

അമേരിക്കയുടെ ഏകപക്ഷീയ നയങ്ങൾ: 2019-ലെ അബ്ഖൈഖ് എണ്ണപ്പാട ആക്രമണത്തിന് അമേരിക്ക നേരിട്ട് പ്രതികരിക്കാത്തത് ഗൾഫിന്റെ അവിശ്വാസം വർധിപ്പിച്ചു. ഗൾഫിനെ നേരിട്ടുള്ള സഖ്യകക്ഷിയാക്കാതെ പുറത്തുനിന്നുള്ള പിന്തുണയിൽ ഊന്നുന്ന നയം ബന്ധം ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു.

ചൈന-റഷ്യ ബന്ധം: 2023-ൽ ചൈന-മധ്യസ്ഥതയിലുള്ള സൗദി-ഇറാൻ ഒത്തുതീർപ്പ്, 500,000 കോടി ഡോളർ ചൈന-ഗൾഫ് വ്യാപാരം, 2024-ൽ സൗദി-ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റ്സ് ബ്രിക്സ് അംഗത്വം, റഷ്യയുമായുള്ള ഒപെക്+ സഹകരണം എന്നിവ ജിസിസി യെ ചൈന-റഷ്യ ചേരിയിലേക്ക് അടുപ്പിക്കുന്നു.

ആഭ്യന്തര സമ്മർദം: 60% യുവജനങ്ങൾ, ഇറാഖ്-അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ യുദ്ധങ്ങളോടുള്ള അമേരിക്ക-വിരുദ്ധ വികാരം എന്നിവ ഭരണകൂട സ്ഥിരതയെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നു.

ഇതിന്റെ അനന്തരഫലങ്ങൾ

നിഷ്പക്ഷത/ബഹുമുഖ നയതന്ത്രം: ഗൾഫ്, അമേരിക്കൻ താവളങ്ങൾ നിലനിർത്തുമെങ്കിലും, ചൈന-റഷ്യയുമായുള്ള വ്യാപാര-നയതന്ത്ര ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തും. ഖത്തർ, ഒമാൻ ഇതിനകം ഇറാൻ ആണവ കരാർ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് മധ്യസ്ഥത ശ്രമിക്കുന്നു.

ചൈന-റഷ്യ ചേരിയിലേക്ക്: ബ്രിക്സ്, ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടന വഴി ഗൾഫ് ചൈന-റഷ്യയുമായി ഒത്തുചേർന്നേക്കാം. ബ്രിക്സ് പേയ്മെന്റ്, യുവാൻ വ്യാപാരം, പകരം ധനകാര്യ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ഡോളർ-വിരുദ്ധ നയങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തും.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ശക്തി: 40% ആഗോള എണ്ണ ഉൽപ്പാദനം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് നിയന്ത്രണം എന്നിവ അമേരിക്കയുടെ ഊർജ ആധിപത്യത്തെ വെല്ലുവിളിക്കും. എണ്ണവില (100+ ഡോളർ/ബാരൽ) manipulate ചെയ്യാം, ചൈന (15 mb/d എണ്ണ ഇറക്കുമതി) ജിസിസി ക്ക് കൂടുതൽ അനുകൂലമാക്കും

ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധം: ഇസ്രായേലിന്റെ വൻ നാശനഷ്ട സാധ്യത

നിലവിലെ യുദ്ധ സാഹചര്യം (2025)

ഇസ്രായേലിന്റെ ആക്രമണം: “നരസിംഹ പ്രചണ്ഡ” (2025 ജൂൺ) ഇറാന്റെ ആണവ-സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾ (നതാൻസ്, ഇസ്ഫഹാൻ) തകർത്തു, ഇറാൻ വിപ്ലവ ഗാർഡ് നേതാക്കളെ (ഹുസൈൻ സലാമി, മുഹമ്മദ് ബാഗേരി) വധിച്ചു.

ഇറാന്റെ തിരിച്ചടി: “നേർവാഗ്ദാനം 3” (100-ലധികം ആളില്ലാ വിമാനങ്ങൾ/ക്ഷേപണാസ്ത്രങ്ങൾ) ടെൽ അവീവിൽ 10  മരണവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യ നാശവും വരുത്തി.

ഇസ്രായേലിന്റെ പ്രതിരോധം: ഉരുക്ക് കവചം, അമ്പ്, അമേരിക്കയുടെ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ഇറാന്റെ ആക്രമണങ്ങളെ 90% തടയുന്നു. എന്നാൽ, ഹിസ്ബുള്ള (ലെബനൻ), ഹൂതി (യെമൻ), ഇറാഖ് സായുധ സംഘങ്ങൾ എന്നിവയുടെ തിരിച്ചടി സാധാരണക്കാരുടെ മരണം വർധിപ്പിക്കാം.

വൻ നാശനഷ്ട സാധ്യത

ഹിസ്ബുള്ള/ഹൂതി ആക്രമണങ്ങൾ: ഹിസ്ബുള്ളയുടെ 150,000-ലധികം റോക്കറ്റുകൾ, ഹൂതി ആളില്ലാ വിമാനങ്ങൾ/ക്ഷേപണാസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ ഇസ്രായേലിന്റെ നഗര കേന്ദ്രങ്ങൾ (ടെൽ അവീവ്, ഹൈഫ), ഊർജ സൗകര്യങ്ങൾ (ഹൈഫ തുറമുഖം, കടലിലെ വാതകപ്പാടങ്ങൾ) ലക്ഷ്യമാക്കാം. 2025-ലെ ഹിസ്ബുള്ള റോക്കറ്റ് ആക്രമണങ്ങൾ (10,000-ലധികം റോക്കറ്റുകൾ) നൂറുകണക്കിന് സാധാരണക്കാരുടെ മരണം വരുത്താം.

സാമ്പത്തിക ആഘാതം: 2024-25-ലെ ഗാസ യുദ്ധം ഇസ്രായേലിന്റെ മൊത്തം ഉൽപ്പാദനത്തെ 2% കുറച്ചു (510,000 കോടി ഡോളർ). ദീർഘകാല യുദ്ധം, ഹൂതി ചെങ്കടൽ ആക്രമണങ്ങൾ (20% ആഗോള കപ്പൽ ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെട്ടു) എന്നിവ ടൂറിസം, വ്യാപാരം (100,000 കോടി ഡോളർ കയറ്റുമതി) തകർക്കാം.

ആഭ്യന്തര അസ്വസ്ഥത: അൽ-അഖ്സാ അടച്ചുപൂട്ടൽ, പലസ്തീൻ വിഷയം എന്നിവ ഇസ്രായേലിന്റെ ആഭ്യന്തര വിഭജനങ്ങൾ (അതിപരമ്പരാഗത vs. മതേതര, നെതന്യാഹു-വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങൾ) വർധിപ്പിക്കാം.

നിർണായക ഘടകം: അമേരിക്കയുടെ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ, 3,800 കോടി ഡോളർ/വർഷം സൈനിക സഹായം എന്നിവ ഇസ്രായേലിന്റെ പ്രതിരോധ ശേഷി ഉറപ്പാക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഹിസ്ബുള്ളയുടെ അസാമാന്യമായ യുദ്ധ തന്ത്രങ്ങൾ വൻ നാശനഷ്ടം വരുത്താം.

പശ്ചിമേശ്യയുടെ നയം മാറ്റം  ഇസ്രായേലിനെ എങ്ങനെ ബാധിക്കും

വിതരണ ശൃംഖല തടസ്സം: ഗൾഫ് അമേരിക്കൻ താവളങ്ങൾ, ഇന്ധന വിതരണം, രഹസ്യവിവരങ്ങൾ എന്നിവ നിർത്തിയാൽ, ഇസ്രായേലിന്റെ ആയുധ-ഇന്ധന വിതരണം തടസ്സപ്പെടാം.

മേഖലാ ഒറ്റപ്പെടൽ: ഗൾഫ്, ചൈന-റഷ്യ ചേരിയിലേക്ക് മാറിയാൽ, ഇസ്രായേൽ ജോർദാൻ, ഈജിപ്ത് എന്നിവയുടെ പിന്തുണ മാത്രം ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരും, ദുർബലത വർധിക്കും.

സാമ്പത്തിക സമ്മർദം: ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഉപരോധം, എണ്ണവില വർധന (100+ ഡോളർ/ബാരൽ) ഇസ്രായേലിന്റെ ഊർജ ഇറക്കുമതി (10,000 കോടി ഡോളർ/വർഷം) തകർക്കാം, പണപ്പെരുപ്പം വർധിപ്പിക്കാം.

പുതിയ ലോകക്രമം: അമേരിക്ക-വിരുദ്ധ ചേരിയുടെ ഉയർച്ച

പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ചൈന-റഷ്യ ചേരിയിലേക്കുള്ള മാറ്റം

ബ്രിക്സ്/ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടന ഏകോപനം: 2024-ൽ സൗദി, ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റ്സ് ബ്രിക്സിൽ ചേർന്നു. 500,000 കോടി ഡോളർ ചൈന-ഗൾഫ് വ്യാപാരം, റഷ്യയുമായുള്ള ഒപെക്+ സഹകരണം, 2024 കസാൻ ഉച്ചകോടിയിലെ ബ്രിക്സ് പേയ്മെന്റ്, യുവാൻ വ്യാപാരം എന്നിവ ഡോളർ-വിരുദ്ധ നയങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

എണ്ണ ശക്തി: 40% ആഗോള എണ്ണ ഉൽപ്പാദനം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് നിയന്ത്രണം എന്നിവ അമേരിക്കയുടെ ഊർജ ആധിപത്യം (13 mb/d shale oil) വെല്ലുവിളിക്കും. ചൈന (15 mb/d എണ്ണ ഇറക്കുമതി) ഗൾഫിനെ കൂടുതൽ അനുകൂലിക്കും.

മൃദു ശക്തി: അൽ ജസീറ, ദുബായ് എക്സ്പോ, റിയാദ് സീസൺ, വിഷൻ 2030 (1,000,000 കോടി ഡോളർ), AI നിക്ഷേപങ്ങൾ (50,000 കോടി ഡോളർ) എന്നിവ ഗൾഫിന്റെ ആഗോള സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കുന്നു.

നിഷ്പക്ഷ കളിക്കാർ: ഖത്തർ, ഒമാൻ ഇറാൻ ആണവ കരാർ മധ്യസ്ഥത, ചൈന-റഷ്യ നയതന്ത്രം (ഖത്തറിന്റെ LNG ചൈനയിലേക്ക്, ഒമാന്റെ ഇറാൻ ബന്ധങ്ങൾ) ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

പുതിയ ലോകക്രമം

അമേരിക്ക-നേതൃത്വത്തിലുള്ള പാശ്ചാത്യ ചേര്: അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ, ജപ്പാൻ, ഓസ്‌ട്രേലിയ (QUAD, AUKUS) ജനാധിപത്യം, സ്വതന്ത്ര വിപണി എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തും.

ചൈന-റഷ്യ-നേതൃത്വത്തിലുള്ള കിഴക്കൻ ചേര്: ചൈന, റഷ്യ, ഉത്തര കൊറിയ, വെനസ്വേല, HTS-നേതൃത്വത്തിലുള്ള സിറിയ, ഹിസ്ബുള്ള/ഹൂതി ചേരികൾ ബഹുമുഖ ലോകക്രമം (പരമാധികാരം, ഡോളർ-വിരുദ്ധ നയങ്ങൾ) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കും.

ഗൾഫിന്റെ നിർണായക പങ്ക്: എണ്ണ, തന്ത്രപരമായ സ്ഥാനം, ബഹുമുഖ നയതന്ത്രം എന്നിവ ഗൾഫിനെ ആഗോള ശക്തി കേന്ദ്രമാക്കും. സൗദി, ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റ്സ്, ഖത്തർ അടുത്ത തലമുറ ശക്തികളാകും.

ഇന്ത്യ: 5,000,000 കോടി ഡോളർ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, QUAD, ബ്രിക്സ്, നിഷ്പക്ഷ നയതന്ത്രം എന്നിവ ആഗോള മധ്യസ്ഥനാക്കും.

ചൈന: 18,000,000 കോടി ഡോളർ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ബെൽറ്റ് ആൻഡ് റോഡ് (1,000,000 കോടി ഡോളർ), സൈനിക ആധുനികവൽക്കരണം എന്നിവ അമേരിക്കയുടെ primary rival ആക്കും,

ഇസ്രായേലിന്റെ പതന സാധ്യത

മേഖലാ ഒറ്റപ്പെടൽ: ഗൾഫ്, ജോർദാൻ, ഈജിപ്ത് എന്നിവയുടെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, ഇസ്രായേൽ ഹിസ്ബുള്ള, ഹൂതി, പലസ്തീൻ സായുധ സംഘങ്ങളുടെ അസമമായ യുദ്ധ തന്ത്രങ്ങൾക്ക് ദുർബലമാകും.

ആണവ ഭീഷണി: ഹിസ്ബുള്ള/HTS ഇറാന്റെ residual nuclear assets (enriched uranium) കൈവശപ്പെടുത്തിയാൽ, ആണവ ഭീകരത ഭീഷണി. ഇസ്രായേലിന്റെ “രഹസ്യ” ആയുധശേഖരം (80-100 warheads) deterrence, but escalation risk.

രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത: നെതന്യാഹു-വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങൾ, അതിപരമ്പരാഗത vs. മതേതര divide, പലസ്തീൻ വിഷയം ആഭ്യന്തര തകർച്ച റിസ്ക് വർധിപ്പിക്കാം.

അമേരിക്ക-വിരുദ്ധ ചേരിയുടെ ഉയർച്ച

ഗൾഫ് മേഖല ചൈന-റഷ്യ ചേരിയിലേക്ക് മാറിയാൽ, ബ്രിക്സ്, ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടന (60% ആഗോള മൊത്തം ഉൽപ്പാദനം), ഡോളർ-വിരുദ്ധ നയങ്ങൾ, പകരം ധനകാര്യ സംവിധാനങ്ങൾ അമേരിക്കൻ ഡോളർ ആധിപത്യം (60% forex reserves) വെല്ലുവിളിക്കും.

Global South (ആഫ്രിക്ക, ലാറ്റിനമേരിക്ക, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ) anti-West sentiment ചൈന-റഷ്യ-നേതൃത്വത്തിലുള്ള കിഴക്കൻ ചേരിയെ ആഗോള മേധാവിത്യം ആക്കും

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഉപരോധം, എണ്ണ
അനുപാതം അമേരിക്കൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (25,000,000 കോടി ഡോളർ) തകർക്കും, ചൈന (18,000,000 കോടി ഡോളർ) ഉയരും

നിലവിലെ ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധത്തിൽ, ഹിസ്ബുള്ള/ഹൂതി ആക്രമണങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക തടസ്സങ്ങൾ എന്നിവ മൂലം ഇസ്രായേലിന് വൻ നാശനഷ്ടം (civilian toll, 510,000 കോടി ഡോളർ മൊത്തം ഉൽപ്പാദന hit) സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ, അമേരിക്കയുടെ -ഗൾഫ് പിന്തുണ വിജയം ഉറപ്പാക്കും എന്നാണ് അനുമാനം. ഭാവിയിൽ ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങൾ അമേരിക്കയുമായിഉള്ള ബന്ധത്തിൽവിള്ളൽ സംഭവിച്ചാൽ ,  പശ്ചിമേഷ്യ ചൈന-റഷ്യ ചേരിയിലേക്ക് മാറാൻ സാധ്യത ദൂരത്തല്ല, ഇത് ഇസ്രായേലിന്റെ മേഖലാ ഒറ്റപ്പെടൽ, സാമ്പത്തിക തകർച്ച, ആണവ ഭീഷണികൾ എന്നിവ പതനത്തിന് വഴിയൊരുക്കാം.

പുതിയ ലോകക്രമം

ഗൾഫിന്റെ എണ്ണ ശക്തി, തന്ത്രപരമായ സ്ഥാനം, ബ്രിക്സ് ഇടപാട് ചൈന-റഷ്യ-നേതൃത്വത്തിലുള്ള കിഴക്കൻ ചേരിയെ വൻശക്തിയാക്കും.

അമേരിക്ക-നേതൃത്വത്തിലുള്ള പാശ്ചാത്യ vs. ചൈന-റഷ്യ-നേതൃത്വത്തിലുള്ള കിഴക്കൻ ചേരി → ശീതയുദ്ധം 2.0.

മേഖലാ യുദ്ധം ഉണ്ടാവാം, ആഗോള യുദ്ധം സാധ്യത കുറവ് (വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ, ആണവ നിരോധനം നടപ്പിലാവും).

ഗൾഫ്, ഇന്ത്യ, ചൈന അടുത്ത തലമുറ ശക്തികളായി, ബഹുമുഖ ലോകക്രമത്തിന്റെ ആർക്കിടെക്റ്റുകൾ ആകും.